Materialistyczne pojmowanie dziejów cz. 5

Znaczenie wagi pierwszorzędnej dla socjologii marksizmu ma pojęcie klasy społecznej. Zaznaczyć wypada, że ilość ogromna nieporozumień w nauce byłaby z góry usunięta, gdyby pisarze określali ściśle pojęcia, którymi operują. Przez czas długi panowało przekonanie o podziale

społeczeństw nowożytnych na trzy klasy: właścicieli ziemi, właścicieli kapitałów i robotników. Temu poglądowi hołdował, jak wiadomo, Adam Smith, a wraz z nim cała szkoła fizjokratów. U podstawy leżało tu rozróżnienie odmiennej roli grup poszczególnych w procesie wytwarzania bogactwa narodowego. Na sprzeczność interesów klasowych i powstający stąd antagonizm nie zwracano niemal wcale uwagi. Wręcz przeciwnie, wiara w ostateczną i naturalną harmonię społeczną nie podlegała dyskusji.

Saint-Simoniści wprowadzili do pojęcia klasy moment walki. W niej widzieli klucz do zrozumienia historii Europy. Wyzysk człowieka przez człowieka – powiada uczeń Saint-Śimona Bazare – to przyczyna i skutek stanu antagonizmu… A antagonizm — to najbardziej wybitny fakt minionej historii”.